فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٥ - آموزههاى فقهى جنگهاى جمل و صفين و نهروان محمدمهدى آصفى

آموزه‌هاى فقهى جنگ‌هاى جمل و صفين و نهروان

در دوران حكومت امام اميرالمؤمنين على بن ابى طالب(ع) سه جنگ داخلى براى آن حضرت پيش آمد: جمل و صفين و نهروان.

اين سه جنگ ناخواسته را ناكثين و قاسطين و مارقين بر امام(ع) تحميل كردند. به سبب همين سه جنگ، امام(ع) از بسيارى از برنامه‌هاى انقلابى و اصلاحى كه براى دوران حكومت خود در نظر گرفته بود، و آن را در همان روزهاى اوّل حاكميت اعلان كرده بود... بازماند و نتوانست كارهاى بزرگى را كه در نظر داشت به مرحله عمل برساند و چه زيان‌هاى بزرگى كه از اين سه جنگ ناخواسته به اسلام و مسلمين نرسيد!

به هر حال اين سه جنگ از لحاظ حكم فقهى دو حالت متفاوت دارد.

جنگ جمل و نهروان يك حالت، و جنگ صفين حالت ديگرى دارد. تفاوت از اين جا پيدا مى‌شود كه براى نظاميان و فرماندهان سپاه جمل و نهروان بعد از شكست در بصره و نهروان پشتيبان و پناهى نبود كه سپاهيان شكست خورده و فرارى جمل و نهروان را مجددا